এই পৰিৱৰ্তন ভাৰতীয় দৰ্শকৰ মনস্তত্ত্ব, ৰুচি, সাংস্কৃতিক আত্মবিশ্বাস আৰু চলচ্চিত্ৰ-ভাষাৰো এক গভীৰ পৰিৱৰ্তনৰ ইংগিত বহন কৰে।
|| বলিউডৰ আধিপত্যৰ যুগ ||
স্বাধীনতাৰ পাছৰ কেইবাটাও দশক ধৰি বলিউডে ভাৰতীয় জনমানসত এক বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰি আহিছিল। ৰাজ কাপুৰ, দিলীপ কুমাৰ, দেব আনন্দৰ যুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অমিতাভ বচ্চন, শ্বাহৰুখ খান, আমিৰ খান, ছলমান খানৰ সময়লৈকে বলিউড আছিল ভাৰতীয় মনোৰঞ্জনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু।
ভাৰতীয় চিনেপণ্ডিত সকৰল বিশ্লেষণত স্পষ্ট-- এই আধিপত্যৰ আঁৰত কাৰণ:
(১) হিন্দী ভাষাৰ ব্যাপক প্ৰসাৰ।
(২) বৃহৎ বিতৰণ ব্যৱস্থা।
(৩) তাৰকা-সংস্কৃতি।
(৪) ভাৰতীয় মধ্যবিত্তৰ কল্পনা আৰু স্বপ্নৰ সৈতে বলিউডৰ আবেগিক সম্পৰ্ক।
সময়ৰ লগে লগে এই চিনে-মডেলটোৰ সীমাবদ্ধতা স্পষ্ট হ’বলৈ ধৰিলে। একেধৰণৰ কাহিনী, পুনৰাবৃত্ত চৰিত্ৰ, অতিৰঞ্জিত ৰোমাঞ্চ, কৃত্ৰিম আৱেগ আৰু “ষ্টাৰ-পাৱাৰ”ৰ ওপৰত অত্যধিক নিৰ্ভৰশীলতাই বলিউডৰ সৃষ্টিশীলতাক সংকুচিত কৰি তুলিলে।
|| ডিজিটেল যুগ ||
এই পৰিৱৰ্তনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কাৰণ হৈছে ডিজিটেল বিপ্লৱ।
এসময়ত অসমৰ এজন দৰ্শকে মালয়ালম বা তামিল চলচ্চিত্ৰ চোৱাৰ সুযোগ নাপাইছিল। আজিৰ OTT প্লেটফৰ্মসমূহে ভাষাৰ সীমা ভাঙি পেলাইছে। উপশীৰ্ষক (subtitle) আৰু ডাবিং ব্যৱস্থাই পৃথিৱীৰ যিকোনো ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰক হাতৰ মুঠিত লৈ আহিছে।
ফলত দৰ্শকৰ আগত বিকল্প সৃষ্টি হৈছে। ফলত এতিয়া "ভাৰতীয় চিনেমা" কেৱল বলিউডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়। দৰ্শকে কোৰিয়ান নাটক চাব পাৰে, স্পেনিছ থ্ৰিলাৰ চাব পাৰে, মালয়ালম বাস্তৱধৰ্মী চিনেমা চাব পাৰে, অথবা অসমীয়া স্বাধীন চলচ্চিত্ৰও চাব পাৰে।
দৰ্শকে যেতিয়া বিভিন্ন ধৰণৰ চলচ্চিত্ৰ চোৱাৰ সুযোগ লাভ কৰিলে, তেতিয়াই তেওঁ বলিউডৰ বহু সীমাবদ্ধতাও উপলব্ধি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।
|| দক্ষিণ ভাৰতীয় চিনেমাৰ উত্থান ||
বৰ্তমান ভাৰতীয় চিনেমাৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তনৰ দিশটো হৈছে দক্ষিণ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ উত্থান। তেলুগু, তামিল, কন্নড় আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰই কেৱল আঞ্চলিক বজাৰত নহয়, সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়তো অসাধাৰণ সফলতা লাভ কৰিছে।
এই খিনিতে স্বাভাৱিক প্ৰশ্ন-- সফলতাৰ কাৰণ কি?
কাৰণ-- এনেদৰে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰোঁ:
(১) কাহিনীৰ ওপৰত গুৰুত্ব। বহু দক্ষিণ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত আজিও কাহিনী, চৰিত্ৰ আৰু নাটকীয় গাঁথনিকেই মুখ্য স্থান দিয়া হয়।
(২) স্থানীয় সংস্কৃতিৰ আত্মবিশ্বাসী উপস্থাপন। এই অঞ্ছলৰ চলচ্চিত্ৰসমূহে “সৰ্বভাৰতীয়” হ’বলৈ নিজৰ স্থানীয় বৈশিষ্ট্য ত্যাগ নকৰে। বৰং স্থানীয়তাকেই বিশ্বজনীন কৰি তোলাৰ চেষ্টা কৰে।
(৩) কাৰিকৰী উৎকৰ্ষ। ভিজুৱেল ইফেক্ট, শব্দ-নির্মাণ, শিল্প-নিৰ্দেশনা আৰু সম্পাদনাৰ ক্ষেত্ৰত দক্ষিণ ভাৰতীয় উদ্যোগসমূহে উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি সাধন কৰিছে।
(৪) নতুন পৰিচালক আৰু লেখকৰ উত্থান। তেওঁলোকে নতুন বিষয়, নতুন আখ্যানভংগী আৰু নতুন চলচ্চিত্ৰ-ভাষা লৈ আহিছে।
এই খিনিতে মালয়ালম চিনেমা প্ৰসংগত এনেদৰে ক'ব পাৰো-- বাস্তৱবাদৰ নতুন বিদ্যালয়
দক্ষিণ ভাৰতীয় চিনেমাৰ ভিতৰত মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। বৃহৎ বাজেট বা অত্যধিক চাকচিক্যৰ পৰিৱৰ্তে মালয়ালম চলচ্চিত্ৰই বাস্তৱধৰ্মী কাহিনী, শক্তিশালী চিত্ৰনাট্য আৰু স্বাভাৱিক অভিনয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।
সাধাৰণ মানুহৰ জীৱন, সামাজিক পৰিৱৰ্তন, মানসিক সংকট, পৰিয়াল, ৰাজনীতি, ধৰ্ম আৰু আধুনিকতাৰ সংঘাত— এইবোৰ বিষয় মালয়ালম চলচ্চিত্ৰত গভীৰ শিল্পবোধেৰে উপস্থাপিত হয়।
এই ধাৰাটোৱে বহু চলচ্চিত্ৰ-সমালোচকৰ দৃষ্টিত সত্যজিৎ ৰায়, ঋত্বিক ঘটক আৰু অদূৰ গোপালকৃষ্ণনৰ বাস্তৱবাদী পৰম্পৰাক নতুন ৰূপত আগুৱাই লৈ গৈছে।
| বলিউডৰ সংকট |
“বলিউড শেষ” — এনে মন্তব্য প্ৰায়ে শুনা যায়। কিন্তু বিষয়টো ইমান সৰল নহয়। বলিউড সম্পূৰ্ণৰূপে সংকটত আছে বুলি কোৱা ভুল হ’ব। বৰং বলিউড এক ৰূপান্তৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ আছে।
দৰ্শকৰ ৰুচি সলনি হৈছে। কেৱল তাৰকাৰ উপস্থিতিয়েই সফলতাৰ নিশ্চয়তা নহয়। সামাজিক মাধ্যমৰ যুগত মুখে-মুখে প্ৰচাৰ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ উঠিছে। এতিয়া দৰ্শকে ভাল কাহিনী বিচাৰে, বিশ্বাসযোগ্য চৰিত্ৰ বিচাৰে, সততা বিচাৰে।
ফলত বলিউডকো নতুনকৈ চিন্তা কৰিবলৈ বাধ্য হ’বলগীয়া হৈছে।
|| “পেন-ইণ্ডিয়া” ধাৰণা ||
শেহতীয়া সময়ত “পেন-ইণ্ডিয়া চিনেমা” শব্দটো বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হৈছে। কিন্তু ইয়াৰ এটা বিপদো আছে। বহু সময়ত সৰ্বভাৰতীয় বজাৰ লক্ষ্য কৰি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰোঁতে স্থানীয় সংস্কৃতি, ভাষা আৰু সামাজিক বাস্তৱতা উপেক্ষিত হয়। ফলত চলচ্চিত্ৰবোৰ একেধৰণৰ হৈ পৰাৰ আশংকা থাকে।
চলচ্চিত্ৰ-ইতিহাসে দেখুৱাইছে যে গভীৰভাৱে স্থানীয় শিল্পইহে অধিক বিশ্বজনীন হয়।
সত্যজিৎ ৰায়ৰ পথেৰ পাঁচালী, আদুৰ গোপালকৃষ্ণনৰ মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ, অথবা অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ হালধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়, ভিলেজ ৰকষ্টাৰ্ছ, আমিষ— এইবোৰৰ শক্তি ইয়াৰ স্থানীয় বাস্তৱতাতেই নিহিত।
|| অসমীয়া চিনেমাৰ বাবে শিক্ষা ||
ভাৰতীয় চিনেমাৰ এই নতুন পৰিস্থিতিয়ে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ বাবেও আশাৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনিছে।
এসময়ত ভাষা আৰু বজাৰৰ সীমাবদ্ধতাই অসমীয়া চিনেমাক সংকুচিত কৰি ৰাখিছিল। কিন্তু ডিজিটেল প্লেটফৰ্মৰ যুগত এখন ভাল অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ বিশ্বৰ যিকোনো প্ৰান্তৰ দৰ্শকৰ ওচৰ পাব পাৰে।
ইয়াৰ বাবে অৱশ্যে আৱশ্যক—
(১) শক্তিশালী চিত্ৰনাট্য,
(২) স্থানীয় জীৱনৰ সত্যনিষ্ঠ উপস্থাপন,
(৩) কাৰিকৰী দক্ষতা,
(৪) শিল্পগত সততা।
অনুকৰণেৰে নহয়, নিজৰ মাটি আৰু মানুহৰ পৰা উৎসাৰিত কাহিনীৰে অসমীয়া চিনেমাই নিজৰ পথ বিচাৰি উলিয়াব লাগিব।
|| শেষত ||
বৰ্তমান ভাৰতীয় চিনেমা এক সন্ধিক্ষণত উপনীত হৈছে। বহুদিনীয়া বলিউড-কেন্দ্ৰিক ধাৰণাৰ পৰিৱৰ্তে এক বহুকেন্দ্ৰিক চলচ্চিত্ৰ-সংস্কৃতি গঢ় লৈ উঠিছে। তামিল, তেলুগু, মালয়ালম, কন্নড়, মাৰাঠী, অসমীয়া— প্ৰতিটো ভাষাই নিজৰ স্বকীয় কণ্ঠস্বৰ লৈ উপস্থিত হৈছে। এই পৰিৱৰ্তনক ভাৰতীয় চিনেমাৰ সংকট বুলি নাভাবি, এক সৃষ্টিশীল পুনৰ্জাগৰণ হিচাপে চোৱা অধিক যুক্তিসংগত। কাৰণ শেষ বিচাৰত চিনেমাৰ ভাষা কোনো একক ভাষা নহয়; ইয়াৰ ভাষা হৈছে মানুহ, জীৱন আৰু অভিজ্ঞতা। যিমানদিন এই সত্য অটুট থাকিব, সিমানদিন ভাৰতীয় চিনেমাও নতুন ৰূপে, নতুন কণ্ঠে আৰু নতুন ভূগোলেৰে নিজকে পুনৰাৱিষ্কাৰ কৰি থাকিব। (অনুবাদ: চিত্ৰবন ডট কম)
মন্তব্যসমূহ
একটি মন্তব্য পোস্ট করুন