CHITRABAAN

অসমৰ ৰাজনৈতিক পৰিসৰত “Gen-Z ভোটাৰ” ধাৰণাক লৈ উত্থাপিত বিতৰ্কটো কেৱল এখন ৰাজ্যিক আলোচনাৰ বিষয় নহয়; ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ গণতান্ত্ৰিক গঠন, ভোটাৰ মনোবিজ্ঞান আৰু সমাজ-সংস্কৃতিৰ গভীৰ পৰিবর্তনৰ সৈতে জড়িত এক মৌলিক প্ৰশ্ন। বিশেষকৈ হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা-ই কৰা মন্তব্য—যে অসমত “Gen-Z ভোটাৰ” বুলি কোনো সুকীয়া শ্ৰেণী নাই আৰু ভোটদান মূলতঃ পৰিয়াল-কেন্দ্ৰিক—ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক বাস্তৱতাক স্পৰ্শ কৰে। কিন্তু এই বক্তব্যটো সম্পূৰ্ণ সত্য নে আংশিক, সেইটো বুজিবলৈ ভাৰতীয় পটভূমিত সংখ্যাগত, সমাজতাত্ত্বিক আৰু ৰাজনৈতিক তিনিওটা স্তৰত বিশ্লেষণ কৰা প্ৰয়োজন। প্ৰথমে সংখ্যাগত সত্যটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ভাৰতত Gen-Z (প্ৰায় ১৯৯৭ৰ পৰা ২০১২ৰ মাজত জন্ম লোৱা) লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় ৩৭–৪০ কোটি, অৰ্থাৎ দেশৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৩০ শতাংশ। এইটো কেৱল এটা প্ৰজন্ম নহয়; ই এক বৃহৎ জনগাঁথনিগত শক্তি,  যিয়ে যিকোনো গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰভাৱ পেলাবই। বিখ্যাত হাংগেৰীয়ান-জাৰ্মান সমাজবিজ্ঞানী কাৰ্ল মেনহেইমে কৈছিল—“Generations are not defined merely by age, but by shared historical experience”—সেই দৃষ্টিভংগীৰে চালে, ভাৰতৰ Gen-Z এক নতুন অভিজ্ঞ...

পটভূমি-- চাইখংগুৰি। ভাৰত-ভূটান সীমান্তত থকা এখন গাওঁ। ঐতিহাসিকভাৱে স্পষ্ট সীমাৰেখাৰে বিভক্ত নাছিল দুই দেশ। ১৯৫৮ চনৰ আগলৈকে এই আঞ্চলৰ খাটি খোৱা, স্থানীয় জনজাতীয় মানুহে ভুটানী শাসকৰ অধীনত থকা মাটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল; বিনিময়ত কৰ, উপঢৌকন বা শ্ৰম দিবলৈ বাধ্য আছিল। এই সামন্ততান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ বলি--  ছিজো।  চিনেমা খনৰ নাম: ছিজো। কাহিনী-ৰেখাৰ মূল বিন্দু কিশোৰ ছিজো। চেহেৰাত হাঁহি লাগি থকা অঘাইতং, প্ৰকৃতিৰ সৈতে সময় পাৰ কৰি ভালপোৱা-- ছিজো।(চৰিত্ৰটোৰ প্ৰকৃতি প্ৰেম কেমেৰাৰ ভাষাৰে নিৰ্মাণ কৰা সময়ত ভূগোলো স্পষ্ট কৰি গৈছে পৰিচালকে। ভূগোল নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়াত চাইখংগুৰিৰ সেউজীয়া প্ৰাকৃতিক পৰিসৰক নান্দনিক উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছে। ৰূপালী সৌন্দৰ্যক অধিক মাধুৰ্যময়, জীৱন্ত কৰিছে। ১০৮ মিনিট দৈৰ্ঘৰ, সাহিত্যৰ ভাষা-- বড়ো ব্যৱহাৰ কৰা এই চিনেমা খনৰ পৰিচালক: বিশাল পি চলিহা। পৰিচলক গৰাকীৰ প্ৰথম পৰিচালনা।) --চৰিত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছে কিশোৰ অভিনেতা বিজিত বসুমতাৰীক লৈ। পৰিচালকে চৰিত্ৰটো গঢ় দিয়াত "অভিনয়-মুক্ত" -ৰ সূক্ষ্ম কৌশল অৱলম্বন কৰিছে। ইতিবাচক ফল-- "Realistic Character" -লৈ ৰূপান্তৰ  হৈছে। দৰ্শকৰ বে...

“মেড ইন নলবাৰী”। এখন সমসাময়িক অসমীয়া চিনেমা, যাক কেৱল এক পথ-আখ্যান হিচাপে চিহ্নিত কৰিলে সম্পূৰ্ণৰূপে অনুধাৱন কৰা নাযায়। এই আলোচনা চিনেমাখনক এক “পাঠ” হিচাপে পঢ়াৰ প্ৰয়াস, য’ত সময়বোধ (temporality), সম্বন্ধীয়তা (relationality), আৰু অন্তৰ্জাগতিক অভিজ্ঞতা (interiority) এক জটিল গাঁথনিৰ মাজেৰে উদ্ভাসিত হয়। সাহিত্যিক নান্দনিকতা আৰু চিনেমাটিক ভাষা (cinematic language)-ৰ আন্তঃসম্পৰ্ক, দৃশ্য-সজ্জা (mise-en-scène), সংলাপৰ কাব্যিকতা, আৰু চৰিত্ৰৰ সংলাপমুখী গঠন (dialogic structure)—এই সকলো উপাদানৰ জৰিয়তে চিনেমাখনৰ এই চৰ্চা:  || ভূমিকা: প্ৰত্যাশা আৰু অপ্ৰত্যাশা || চিনেমাখনত অনুভৱ কৰা যায় “দুই প্ৰতিভা”— পৰিচালক তনুজ নাথ আৰু কাহিনী-চিত্ৰনাট্যকাৰ ঝুলন কৃষ্ণ মহন্ত। ‘মেড ইন নলবাৰী’ শীৰ্ষকটোৱে স্বাভাৱিকভাৱে এক আঞ্চলিক পৰিসৰৰ সূচক। এগৰাকী ‘নলবেইৰা’ হিচাপে এই নামটোৱেই প্ৰথমে আগ্ৰহৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছিল। কিন্তু এই আগ্ৰহৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল এক পূৰ্বধাৰণা—সম্ভৱত আঞ্চলিক ভাষা-সংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ কৰি এক সৰল হাস্যধর্মী উপস্থাপনা। চিনেমাখনে এই পূৰ্বধাৰণাক সম্পূৰ্ণৰূপে খণ্ডন কৰে। ইয়াতেই ‘মেড ইন নলবাৰী’ এক অপ্ৰত্যাশিত চ...

... অসমীয়া চিনেমাৰ ইতিহাসত এক বেদনাদায়ক সত্য—জ্যোতি প্ৰসাদ আগৰৱালাৰ "জয়মতী", "ইন্দ্ৰ-মালতী" আজিৰ দৰ্শকে চোৱাৰ, ভূপেন হাজৰিকাৰ এৰা বাটৰ সুৰ"ৰ দৰে বহু মূল্যবান সৃষ্টিও চিত্ৰৰসিকে আনুভৱ কৰাৰ বাট নাই। এক সম্পূৰ্ণ সংস্কৃতিৰ দৃশ্যমান স্মৃতি ধীৰে ধীৰে মচি গৈছে, আৰু আমাৰ হাতত ৰৈছে কেৱল নাম, কিছুমান লেখা, আৰু কিছু স্মৰণ। (বিশেষ কামৰ বাবে প্ৰয়োজনত মুনিন বৰুৱাৰ "পাহাৰী কন্যা" বিছাৰি আছোঁ, পোৱা নাই। ১৯৯০ চনৰ চিনেমা।...) এই বাস্তৱতাৰ বিপৰীতে, বিশ্ব চিনেমাৰ ইতিহাসত #SevenSamurai এক জীৱন্ত উদাহৰণ—কেনেকৈ এখন চিনেমাক কেৱল সংৰক্ষণেই নহয়, পুনৰজীৱিতো কৰিব পাৰি। পৰিচালক #AkiraKurosawa-ৰ এই চিনেমা খনৰ মূল 35mm প্ৰিণ্টসমূহ সময়ৰ সৈতে স্বাভাৱিকভাৱে ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈছিল। কিন্তু জাপানৰ প্ৰখ্যাত সংস্থা Toho Co., Ltd. আৰু বিভিন্ন আন্তৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ সংৰক্ষণ উদ্যোগে এই চিনেমা খন পুনৰুদ্ধাৰৰ এক সুসংগঠিত প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰিলে। এই পুনৰুদ্ধাৰৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল ডিজিটেল পুনৰ্সংস্কৰণ—বিশেষকৈ 4K মানৰ স্কেনিং আৰু সংশোধন। ক্ষতিগ্ৰস্ত ফ্ৰেমসমূহ সূক্ষ্মভাৱে মেৰামতি কৰা হ’ল, জমা হোৱা দা...

|| “সংবাদ নে বক্তব্য?—নিৰ্বাচনী সময়ত সাংবাদিকতাৰ সংকট আৰু সত্যৰ প্ৰশ্ন || --উৎপল মেনা “নিৰপেক্ষতা”, “সাহস” আৰু “জনস্বাৰ্থ”—এই তিনিটা ধাৰণাই সাংবাদিকতাৰ বৌদ্ধিক কাঠামো গঢ়ে। এইবোৰ আমি বহুদিন ধৰি পঢ়ি আহিছোঁ, বুজি আহিছোঁ।  আজিৰ সময়ত, সংবাদ মাধ্যমত পক্ষপাতিত্বৰ অনুভৱ বেছি তীব্ৰ হোৱাৰ সময়ত, বহু ক্ষেত্ৰত ৰাজনীতি আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ সীমাৰেখা অস্পষ্ট হৈ পৰা সময়ত, এই ধাৰণাবোৰ পুনৰ ভাবি চোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ কৰিছোঁ। অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ সময়ত এই অনুভৱটো বিশেষকৈ তীব্ৰ হৈছিল—য’ত বহু সংবাদ মাধ্যমে অনুসন্ধানমূলক দিশটো একাষৰীয়া কৰি কেৱল নেতাসকলৰ বক্তব্য প্ৰচাৰত সীমাবদ্ধ হৈ থকা যেন দেখা গ’ল। সেই মুহূৰ্তত এটা প্ৰশ্ন স্বাভাৱিকভাৱে উঠে—সংবাদ মাধ্যমে নিজৰ ৰাজনৈতিক অৱস্থান নিৰ্বাচন কৰিছে কৰিছে নেকি? “নিৰপেক্ষতা”  এতিয়া কেৱল এক আদৰ্শ, বাস্তৱ নহয় নেকি? আমাৰ ধাৰণাত, প্ৰথমে এইটো মানি ল’ব লাগিব যে “নিৰপেক্ষতা” নিজেই এক জটিল আৰু বিতৰ্কিত ধাৰণা। পৰম্পৰাগত সাংবাদিকতাই বস্তুনিষ্ঠতা আৰু বিষয়নিষ্ঠতাৰ ওপৰত জোৰ দিয়ে যদিও, বাস্তৱত এই আদৰ্শ সম্পূৰ্ণভাৱে পালন কৰা কিমান সম্ভৱ, সেইটো সদায়েই প্ৰশ্নৰ বিষয়। আমেৰিকান স...

দক্ষিণ ভাৰতীয় চিনেমাত “Star drives the film” ধাৰণাটো আজিও অটুট হৈ থকাৰ মূল কাৰণ হৈছে এক সুসংগঠিত “ecosystem” — যি লেখকৰ পৰা বিপণনলৈকে বিস্তৃত। এই ব্যৱস্থাত মূলতঃ চাৰিটা দিশ একেলগে কাম কৰে—Narrative (কাহিনী, বিষয়বস্তু আৰু বৰ্ণনা), visual grammar (চিনেমেটিক ভাষা), economic scale (বাজেট), আৰু market logic (বাণিজ্য)। এই চাৰিটাৰ মাজত “তাৰকা” এক সংযোগস্থল হিচাপে কাম কৰে। তাৰকা-কেন্দ্ৰিক হ’লেও, বাণিজ্যিক চিন্তাক মনত ৰাখি দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰযোজক আৰু পৰিচালকসকলে কাহিনী আৰু বিষয়বস্তু নিৰ্বাচনত, লগতে নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়াত গভীৰ পৰিশ্ৰম কৰে। সেইদৰে চিনেমেটিক ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতো এক সুস্পষ্ট ধাৰা লক্ষ্য কৰা যায়। দক্ষিণ ভাৰতীয় মেইনষ্ট্ৰিম চিনেমাই বহুদিন ধৰি এক বিশেষ “mass grammar” গঢ়ি তুলিছে—য’ত hero-entry, slow-motion build-up, stylized action, আৰু উচ্চাঙ্গ background score কেৱল অলংকাৰ নহয়; ইহঁত narrative device হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। উদাহৰণস্বৰূপে KGF: Chapter 1 বা Pushpa: The Rise-ত কেমেৰাৰ গতি, আলো-আঁধাৰিৰ ব্যৱহাৰ আৰু sound design-এ নায়কক কেৱল এজন মানুহ হিচাপে নহয়, এক দৃশ্যমান ঘটনা (phenomenon) হিচা...