এসময়ৰ পৰা আন এসময়লৈ আমাৰ বাবে শাৰদীয় দুৰ্গাপূজা মানেই আছিল— ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ। গেলাৰীত বহি নাটক চোৱাৰ সেই আনন্দ, সেই উত্তেজনা, সেই অপেক্ষা— আজিও মনৰ মাজত সজীৱ হৈ আছে। যেতিয়া নাটক বুজিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিলোঁ, তেতিয়াৰ পৰাই এখন নাটক চোৱাৰ পাছত কেৱল নাটক উপভোগ কৰিয়েই ক্ষান্ত থকা নাছিলোঁ; ক্ৰমে সোমাই পৰিছিলোঁ ‘নাট্য-চৰ্চা’ৰ মাজত। সেই যাত্ৰাৰ অন্যতম গুৰু আছিল ভৈৰৱ বৰ্মন— তেতিয়াৰ বেলশৰ উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক, আৰু মোৰো শিক্ষাগুৰু। ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ, ভৈৰৱ বৰ্মন আৰু ‘মিলন-মালা’—এই তিনিটাৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে এটা বিশেষ অধ্যায়। অথচ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ ইতিহাসৰ সেই অধ্যায়টো সততে চৰ্চালৈ নাহে। নাট্যকাৰ, পৰিচালক, কলা-নিৰ্দেশক আৰু অভিনেতা ভবেন বৰুৱাই এসময়ত সেই অধ্যায়টোৰ কথা কৈছিল। প্ৰসংগক্ৰমে ‘আজিৰ সংবাদ’ 'আজি' আৰু ‘অসমীয়া প্ৰতিদিন’ত সেই বিষয়ে চৰ্চা কৰিছিলোঁ। ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ ‘এটা যুগ’ৰ কথা ক’বলৈ গৈ ভবেন বৰুৱাই কৈছিল— “ভাগ্যদেৱীৰ প্ৰযোজক শৰৎ মজুমদাৰে এদিন নতুন চিন্তা লৈ মোৰ ওচৰলৈ আহিছিল। নতুন নাট্যকাৰৰ নতুন ধৰণৰ নাটক লাগে! কেইদিনমান আগতে নলবাৰীত নাটক প্ৰতিযোগিতা হৈ গৈছিল। সেই বিশেষ নাট প্ৰ...
"নটসম্ৰাট—আছা নাট হোনে নাহী" চাইছিলোঁ। মহেশ মাঞ্জৰেকাৰৰ পৰিচালনা। চাই থকা সময়ত অনুভৱ কৰিছিলোঁ-- মই যেন অভিনয়ৰ পাঠশালাত বহি আছোঁ! মোৰ ধাৰণাত অভিনয়ৰ এক পাঠ-- গণপত ৰামচন্দ্ৰ বেলৱালকাৰ, অৰ্থাৎ ‘আপ্পা’। নানা পাটেকাৰে অভিনয় কৰিছিল চৰিত্ৰটোত। এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত মঞ্চ অভিনেতা। জীৱনজুৰি যি গৰাকী মানুহে আনৰ জীৱনৰ অভিনয় কৰি আহিছিল, অৱসৰৰ পাছত তেওঁ নিজ জীৱনটোৰ সন্মুখীন হয়। সন্তান, সংসাৰ, বয়স, নিঃসংগতা, হেৰাই যোৱা সন্মান আৰু অতীতৰ গৌৰৱ-- এটা এটাকৈ সকলো তেওঁৰ সন্মুখত থিয় হয়। সেই সংঘাতৰ মাজেৰে নানা পাটেকাৰে যি অভিনয় কৰিছে, সেয়া মোৰ দৃষ্টিত কেৱল এটা চৰিত্ৰৰ অভিনয় নহয়; অভিনয়ৰেই এক গভীৰ আত্ম-অনুসন্ধান। "নটসম্ৰাট" মূলতঃ এখন মাৰাঠী নাটকৰ চিনে-ৰূপান্তৰ। নানা পাটেকাৰৰ অভিনয়ত মঞ্চ আৰু পৰ্দাৰ সীমাৰেখা যেন কেতিয়াবা অস্পষ্ট হৈ যায়। আপ্পাৰ কণ্ঠস্বৰৰ উঠা-নমা, হঠাৎ থমকি যোৱা, অতীতৰ কোনো স্মৃতি মনত পৰাৰ লগে লগে চকুত ঘূৰি অহা পোহৰ, তাৰ পাছতে নিঃসংগতাৰ অন্ধকাৰ-- এই সকলোবোৰৰ মাজেৰে এজন বৃদ্ধ অভিনেতাৰ জীৱনটো দৰ্শকে কেৱল দেখা নাপায়, অনুভৱ কৰে। বয়সক তেওঁ কেৱল মুখৰ ৰেখাৰে প্ৰকাশ কৰা নাই; কণ্ঠস...