CHITRABAAN

"শ্বোলে" --প্ৰথম দুটা সপ্তাহত "Collection" ভাল নাছিল। ১৯৭৫ চনৰ ১৫ আগষ্টত চিনেমা খন চিত্ৰগৃহলৈ আহিছিল। প্ৰিণ্টৰ সংখ্যা প্ৰথম সপ্তাহত ১০০-১৫০ টা আছিল (পাছলৈ আৰু ৯০০টা যোগ হৈছিল)। মুক্তিৰ প্ৰথম সপ্তাহত চিনেমাখনে বক্স অফিচত বৰ বিশেষ ভাল প্ৰদৰ্শন কৰিব পৰা নাছিল। বহুতে ইয়াক 'ফ্লপ' বুলিও ঘোষণা কৰিছিল। দেশৰ কেইবাটও চিত্ৰগৃহত কালেকশ্বন ৩০% শতাংশৰো কম থকাৰ তথ্য পোৱা যায়। "ৰিপৰ্ট অনুসৰি, মুক্তিৰ প্ৰথম দিনটোত চিনেমাখনে সমগ্ৰ ভাৰতত প্ৰায় ৮ লাখ টকা উপাৰ্জন কৰিছিল। মুক্তিৰ প্ৰথম দুটা সপ্তাহত চিনেমা খনৰ ব্যৱসায়িক গতি অতি লেহেমীয়া আছিল আৰু বহুতে ইয়াক ফ্লপ বুলিও অভিহিত কৰিছিল।  তৃতীয় সপ্তাহৰ পৰাহে জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পায় আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত চিনেমা খনে ইতিহাস সৃষ্টি কৰে। অৱশ্যে মুম্বাইত কিছু ভাল আছিল। মুক্তিৰ দিনা প্ৰায় ১.৭৩ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰি পূৰ্বৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। মুম্বাইত প্ৰথম সপ্তাহত মুঠ আসনৰ ক্ষমতা ১২.১৮ লাখ টকাৰ বিপৰীতে ১১.৫৭ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল, যিটো আছিল প্ৰায় ৯৫% ।   ডাঙৰ বাজেটৰ চিনেমা হিচাপে এই ব্যৱসায়াক সেই সময়ত হতাশাজনক বুলি ট্ৰেড আলোচনীয়ে গণ্য কৰিছ...

"Acting is living truthfully under imaginary" --Sanford Meisner চিনেমা খনৰ ভাল লগা প্ৰথম দিশটো হ'ল-- চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ। মূল বিন্দুটোৰ পৰা কাহিনী-ৰেখাই চুই যোৱা প্ৰতিটো বিন্দু (চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ) পৰিপাটি। চিনেমা খনৰ "চৰিত্ৰ" অনুভৱৰ সময়ত অভিনয়ৰ শিক্ষক চেনফোৰ্ড মাইজনাৰ লগতে আধুনিক অভিনয় তত্ত্বৰ পিতৃস্বৰূপ কনষ্টাণ্টিন ষ্টানিছলাভস্কি (Konstantin Stanislavski) -ৰ "ব্যাখ্যা" মনলৈ আহে। ষ্টানিছলাভস্কিৰ মতে, "এজন অভিনেতাই বা এজন লেখকে এটা চৰিত্ৰ তেতিয়াহে সফলকৈ গঢ়িব পাৰে, যেতিয়া চৰিত্ৰটোৰ প্ৰতিটো খোজৰ আঁৰত এটা 'Inner Objective' বা 'কিয়' থাকে।" অভিনয়ৰ শিক্ষক দুগৰাকীৰ "ব্যাখ্যা" চৰ্চালৈ অনা চিনেমা খনৰ "চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ"ত ইতিবাচক। চিনেমা খনৰ নাম-- "খাকী"। নামটোত স্পষ্ট চিনেমা খনৰ বিষয়বস্তু।   চিনেমা খনৰ কাহিনী-ৰেখাৰ গতিত দেখা যায়-- আৰক্ষীৰ "ৰাজনৈতিক চিষ্টেম"ত বান্ধ খোৱা-- দায়িত্ব পালন আৰু মানসিক দ্বন্দ্ব। আৰক্ষী বিষয়াৰ মূল চৰিত্ৰটো (এছ এন ভাগৱতী) নিৰ্মাণ কৰিছে "অচিনাকী মুখ" পবন গায়নক লৈ। [পবন গা...

চিনেমা খনৰ নাম-- কাংব' আলতি (ইংৰাজীত ৰখা নাম:The Lost Path)। চিনেমা খনৰ সাহিত্যৰ ভাষা কাহিনী-বিষয়বস্তুৰ সৈতে খাপ খোৱা। কাহিনী-ৰেখাৰ মূলবিন্দু এজন জনজাতীয় কাৰ্বি ডেকা। নাম-- লংছিং। উগ্ৰপন্থী সংগঠন এটাৰ স্থানীয় সক্ৰিয় সদস্য। সংগঠনটোৰ প্ৰভাৱ বঢ়াবলৈ হিয়েক পঞ্জা নামৰ গাওঁ এখনত তাক দায়িত্ব দিয়া হয়। কাহিনী আগবাঢ়ে-- নিজৰ দায়িত্ব পালনৰ বাটত আগবঢ়াৰ সময়ত লংছিং-এ এগৰাকী স্থানীয় যুৱতী ৰিংলিৰ প্ৰেমত পৰে।  কাহিনীলৈ আহে-- বীৰেনছিং। গাঁও খনৰ একমাত্ৰ বিদ্যালয় খনৰ শিক্ষক। কাহিনীৰ গতিত বীৰেনছিং-এ  লংছিং-ক বিদ্যালয় খনলৈ মাতি আনে পঢ়ুৱাবলৈ। প্ৰসংগক্ৰমে বীৰেনছিং-এ নিৰ্দিষ্ট উগ্ৰপন্থী গোটটোক সমাজত চলাই থকা নিষ্ঠুৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে মুকলিকৈ সমালোচনা কৰে। আৰু এদিন সমালোচনা কৰাৰ অপৰাধত উগ্ৰপন্থী দলটোৰ সদস্যই বীৰেনছিঙক অপহৰণ কৰে, হত্যা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে লংছিং-ক। সি নিৰ্দেশ অমান্য কৰে, সন্ত্ৰাসবাদ এৰি গাঁওলৈ উভতি আহে, বহু সেউজ সপোন মনত লৈ। কিন্তু সপোন সাকাৰ কৰাৰ বাটত খোজ দিয়াৰ আগতে দুজন বন্দুকধাৰীয়ে তাক হত্যা কৰে। ইমানতে কাহিনী শেষ। কাহিনীত স্পষ্ট হয়-- শিক্ষা আৰু হিংসাৰ সংঘাত।...

ভাৰতৰ প্ৰথম খন "চিনেমা আলোচনী"  ১৯০৯ চনত প্ৰকাশ পাইছিল। নাম: The Indian Cinematograph. আলোচনীখন  প্ৰকাশ পাইছিল বোম্বে (বৰ্তমান মুম্বাই)-ৰ পৰা। --এই তথ্য পোৱা যায় আজয় মাহাত্ৰেৰ গ্ৰন্থ "আজছা চিত্ৰপট"ত। পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰকাশ পোৱা কেইখনমান ভাৰতীয় "চিনেমা আলোচনী"--  "বিজলী" (বাংলা): বিজলী  ভাৰতৰ অন্যতম প্রাচীন চিনেম আলোচনী। সাপ্তাহিক। ১৯২০ চনত কলিকতা (কলকাতা) পৰা প্ৰকাশ পাইছিল। মূল উদ্যোক্তা আছিল-- বাৰীন্দ্র কুমাৰ ঘোষ, নলিনীকান্ত সৰকাৰ, দীনেশ ৰঞ্জন দাস, শচ্চিদানন্দ সেনগুপ্ত আৰু অৰুণ সিংহ। সম্পাদক: প্রবোধকুমাৰ সান্যাল, নলিনীকান্ত সৰকাৰ। "তথ্য"ত পোৱা যায়-- এই আলোচনী খনত কাজী নজৰুল ইছলামৰ বিখ্যাত কবিতা  'বিদ্রোহী' প্রথম প্রকাশ প্ৰকাশ হৈছিল। এই তথ্যই স্পষ্ট কৰি দিয়ে-- চিনেমা আলোচনী খনত কবিতা আদিয়ো ছপা হৈছিল। --এই খিনিতে আমাৰ মনলৈ অহা এখন #বিশেষ বাংলা চিনেমা আলোচনী "আন্তৰ্জাতিক আঙ্গিক"। বাংলা আলোচনী খনৰ প্ৰথম গৰাকী সম্পাদক: ৰাণা চৰকাৰ। ১৯৬০-ৰ দশকৰ পৰা ১৯৭০-ৰ দশকৰ মাজভাগলৈকে সক্ৰিয় আছিল। ১৯৭০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফা...

বুদ্ধদেৱ দাশগুপ্তৰ মতে,  "চিনেমাৰ মূল আধাৰ কাহিনী বা বিষয়বস্তু নহয়,  চিত্ৰকল্পহে। মোৰ বিশ্বাস-- শব্দতকৈ দৃশ্যই অধিক গভীৰভাৱে মন চুব পাৰে।" কবিতা আৰু চিনেমাৰ সংমিশ্ৰণ: তেওঁৰ চিনেমাক "এগৰাকী ভাল পৰিচালক হ’বলৈ হ’লে কবিতা পঢ়া আৰু চিত্ৰকলা চৰ্চা কৰাটো অত্যন্ত জৰুৰী।" "কেৱল বাস্তৱিক চিনেমা নিৰ্মাণ কৰাতকৈ বাস্তৱৰ সৈতে সপোন আৰু যাদুৰ মিশ্ৰণ ঘটাই এক পৃথক জগত সৃষ্টি কৰাটোহে প্ৰকৃত চিনেমা।"  "বাস্তৱৰ সৈতে কল্পনা আৰু যাদু (Magic Realism) এক গিলাচত মিহলাই দিলে যিটো তৈয়াৰ হ’ব, সেয়াই তেওঁৰ চিনেমা। মোৰ ধাৰণাত চিনেমাত ৰিয়েলিজম বা বাস্তৱবাদক চেৰাই এক ধৰণৰ আধ্যাত্মিক আৰু কাব্যিক সত্য বিচাৰি পোৱা যায়।" "ব্যৱসায়িক লাভালাভ বা ব্যৱস্থাৰ ওচৰত আত্মসমর্পণ কৰিলে এজন পৰিচালকৰ মৌলিকত্ব হেৰাই যায়।" "জনসাধাৰণৰ দুখ-যন্ত্ৰণা আৰু সামাজিক বিসংগতিসমূহক চিনেমাত প্ৰকাশ কৰা উচিৎ!" "কেৱল বাজেট ভাল হ’লেই চিনেমা ভাল নহয়; সৃজনশীলতা আৰু নতুনত্বহে আচল কথা।"   "যুৱ পৰিচালকসকলক কাকো অনুকৰণ নকৰি নিজৰ শৈলী বিচাৰি উলিয়াব লাগে।"

আৰম্ভ কৰিছোঁ মোৰ প্ৰিয় পৰিচালক, মজিদ মাজাদি আৰু সঞ্জয় লীলা ভাঞ্চালিৰ কথাৰে-- ইৰানৰ পৰিচালক মজিদ মাজাদিৰ মতে, সাহিত্য আৰু চিনেমাৰ মাজত এক গভীৰ আৰু আত্মিক সম্পৰ্ক আছে। "চিনেমা কেৱল এটা দৃশ্যমান মাধ্যম নহয়, বৰঞ্চ ই সাহিত্যৰ দৰেই এক ভাষা। কবিতাৰ বেছি ওচৰৰ। যিদৰে কবিতাৰ ভাষা চুটি কিন্তু ভাব গভীৰ, তেনেদৰে চিনেমাৰ দৃশ্যবোৰেও শব্দতকৈ অধিক মৌনতা আৰু প্ৰকৃতিৰ উপাদানৰ (যেনে-- আকাশ, বৰষুণ, চৰাই) জৰিয়তে গল্প কয়।" বলিউডৰ পৰিচালক সঞ্জয় ভাঞ্চালিৰ মতে, "চিনেমা আৰু সাহিত্যৰ সম্পৰ্ক কেৱল কাহিনী কোৱাৰ মাধ্যম নহয়, বৰঞ্চ ই এক দৃশ্যমান কবিতা (Visual Poetry) সদৃশ।" চিনেচিন্তা ভিন্ন, পৰিচালনা শৈলীৰ দূৰত্ব আছে, ভৈগোলিক দূৰত্ব আছে; কিন্তু ব্যখ্যা একে ধৰণৰ।  কেৱল এই দুগৰাকী পৰিচালকেই নহয়, বিশ্বৰ বহু পৰিচালকৰ ব্যাখ্যত এই মিল পোৱা যায়-- "Chinese poets use metaphors or symbols to express deep meaning." আৰু ভিন্ন চিনেমা কেন্দ্ৰিক আলোচনাত পোৱা আন এটা মিল-- "There is a similarity between the rhythm of the poem and the editing or pace of the film, which binds the audience emotionally...