সরাসরি প্রধান সামগ্রীতে চলে যান

হেৰোৱা ছন্দ | চিনেচৰ্চা

"হেৰোৱা ছন্দ"-- জাহ্নু বৰুৱাৰ চিনেমা। 

"অপৰূপা" (১৯৮৩) -ৰ পৰা "অজেয়" (২০১৩) -লৈ ৰূপালী পৰ্দাৰ সোনালী যাত্ৰা পৰিচালক গৰাকীৰ।পৰিচালক-চিনেমা লেখক গৰাকীৰ "ভগা খিৰিকী" চোৱা নাই, চিত্ৰগৃহত মুক্তি দিয়া নাই। 

এই কথা উল্লেখ কৰাৰ কাৰণ-- জাহ্নু বৰুৱাৰ চিনেমাৰ দৰ্শক হোৱাৰ সময়ত আমাৰ মন-মগজুত এটা বিশেষ "ইমেজ"-এ ক্ৰিয়া কৰি থাকে। "ইমেজ"টো সাধাৰণ মানৰ চিনে-কৰ্মৰ নহয়, বিশেষ স্তৰৰ ওপৰৰ। পৰিচালক গৰাকীৰ "সাধাৰণ মানৰ চিনে-কৰ্ম" আমাৰ (মোৰ) বাবে কষ্টৰ বিষয়।

"হেৰোৱা ছন্দ" (২০২৬) -ৰ কাহিনীৰো মূল বিন্দু এগৰাকী নাৰী, "অপৰূপা"ৰ দৰে, "ফিৰিঙতি"ৰ দৰে, "বনানি" দৰে। কিন্তু চৰিত্ৰ নিৰ্মাণ, গল্প কোৱাৰ শৈলী উল্লেখ কৰা চিনেমা কেইখনৰ স্তৰৰ, জাহ্নু বৰুৱাৰ চিত্ৰগৃহলৈ অহা আন চিনেমা কেইখনৰ স্তৰৰ নহয়। 

"হেৰোৱা ছন্দ"ৰ নাৰী গৰাকীৰ নাম-- কুঁহি (চৰিত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছে অমৃতা গগৈক লৈ)। ফেশ্বন মডেল। এক কিশোৰী সন্তানৰ মাতৃ। কিশোৰী মুনুৰ সৈতে মুনৰ সৈতে বাস কৰে, মহানগৰীত। কাহিনী কিছু আগবঢ়াৰ পাছতে দৰ্শকে জানিব পাৰে কুঁহিৰ স্বামী অনুপ (জয় কাশ্যপক লৈ চৰিত্ৰটো নিৰ্মাণ কৰিছে)। চিন্তাৰ অমিল, ভুল বুজা-বুজি আৰু ইগ'ৰ বাবে তেওঁলোকৰ বৈবাহিক সম্পৰ্কত ফাঁট মেলে। বিবাহ বিচ্ছেদ হয়। [লেখক-পৰিচালকে কাহিনীৰ গতিত বস্তুবাদী দর্শন বনাম পৰম্পৰাৰ সংঘাত স্পষ্ট কৰিছে মানৱীয় আৱেগক গুৰুত্ব দি। বস্তুবাদী কুঁহিৰ জগত খন "বৰ্তমান"-- মডেলিং, গ্লেমাৰ, মোবাইল-লেপটপ। শিপাৰ পৰা যেন আঁতৰি গৈছে! আৱেগ-সম্পৰ্কতকৈ "কাম"ত গুৰুত্ব! এই খিনিতে উল্লেখ কৰিব পাৰি-- লেখক-পৰিচালকে কাহিনীৰ গতিত মোবাইল-লেপটপক "চৰিত্ৰ"লৈ ৰূপান্তৰ কৰিছে। 

কুঁহিৰ বিপৰীত বিন্দুত-- অনুপ। অনুপে নিজৰ সমাজ-সংস্কৃতিক গুৰুত্ব দিয়ে, সম্পৰ্কক গুৰুত্ব দিয়ে।]

"সময়" আগবাঢ়ে। মডেলিং জগতত গুৰুত্ব কমি অহা কুঁহি আৰু "সময়"ৰ সৈতে আগবাঢ়ি থকা অনুপৰ মাজত মুনুৰ অধিকাৰ আৰু উপাধিক লৈ যুঁজ চলি থাকে। কাৰ বেছি অধিকাৰ, মুনুই কাৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিব! 

কাহিনী-ৰেখাৰ শেষ বিন্দুত-- কুঁহি-অনুপে নিজৰ নিজৰ ভুলবোৰ উপলব্ধি কৰে। মিলন হয়। মুনুৰ ভৱিষ্যতক লৈ ব্যস্ত হয়!

কুঁহি-অনুপৰ জীৱনৰ হেৰোৱা ছন্দ ঘুৰাই পাই, ঘুৰাই অনাত বাট কাটে মোবাই-লেপটপ "চৰিত্ৰ"ই। (মুনুক স্কুলৰ পৰা আনিবলৈ যোৱাৰ বাটত কুঁহিৰ গাড়ী বেয়া হয়, মোবাইল-লেপটপ হেৰাই। সময়তকৈ দেৰিকৈ পোৱা কুঁহিয়ে স্কুলত, অন্যান্য স্থানত মুনুক নাপালে। মুনু হেৰাল! মোবাইল-লেপটপৰ ভৰষাত জীৱন বাটত আগবাঢ়ি থকা কুঁহিয়ে হাহাকাৰ অনুভৱ কৰিলে। সেই সময়ত সম্পৰ্কৰ বাবেই নিজৰ "কাম" বাদ দিব পৰা অনুপ ঠিয় হয় কুঁহিৰ ওচৰত। মুনুক বিছাৰি পায়।)

চিনেমা খনৰ ভাল লগা দিশ-- অভিনয় (বিশেষকৈ জয় কাশ্যপ, অমৃতা গগৈ আৰু কিশোৰ শিল্পী গৰাকীৰ) আৰু গীত প্ৰয়োগ। প্ৰটাগনিষ্ট কুঁহিৰ মনৰ-যুদ্ধ প্ৰকাশৰ বাবে দুটা ছিকুৱেন্সত ব্যৱহাৰ কৰা-- "দামি গহনা পিন্ধি হাঁহিছা

          হাঁহিটিয়েই চোন এটি গহনা

          গহনা বুলি ধাতু কিনিছা

             কিনিব জানো হাঁহি পাৰিবা

            পাৰা যদি সুৰ তুমি ঢালিবা

             ঢালি গভীৰৰ সঁচা তৰঙ্গ

             অঙ্গ ভেদি গান কঁপিব

            কঁপি উঠিব হেৰোৱা ছন্দ…" গীতাংশ (চিনেমা খনত সম্পূৰ্ণ গীতটো একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা নাই।) চিনেমা খনৰ চিনেমেটিক অলংকাৰ বুলিব পাৰি। গীতটোৰ কথা-সুৰ ইবচন লাল বৰুৱাৰ। গীতটোত ব্যৱহাৰ কৰিছে ঊষা উত্থুপ আৰু অনিন্দিতা পলৰ কণ্ঠ। ঊষা উত্থুপৰ "বিশেষ কণ্ঠস্বৰ"ত পাশ্চাত্য সংগীতাৱলীৰ প্ৰভাৱত গঢ় লোৱা সুৰৰ বিপৰীতে অনিন্দিতাৰ কণ্ঠত "ভাৰতীয় সুৰ" প্ৰয়োগ কৰিছে। কণ্ঠ-গায়কি-সুৰ-কথাত পৰিপটিকৈ স্পষ্ট কৰিছে প্ৰোটাগনিষ্টৰ মানসিক দ্বন্দ্ব। মুকলি মনেৰে ক'ব পাৰি-- এনে ধৰণৰ "চিনে-সংগীত" কৰ্ম ভাৰতীয় চিনেমাত দেখা যায়।

--এই ইতিবাচক দিশৰ পাছতো চিনেমা খন "জাহ্নু বৰুৱা"ৰ চিনেমাৰ স্তৰ নাপালে। কাহিনীৰ গতি, কাহিনী কোৱাৰ শৈলীত "ছন্দ" হেৰুৱালে পৰিচালক গৰাকীয়ে। আধুনিক সমাজৰ জটিল সম্পৰ্ক, পাৰিবাৰিক আৱেগক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা কাহিনীটো (মন্থৰ গতি, অতীত-চৰণত কুঁহিৰ গাওঁ-ঘৰ দেখুওৱা, কুঁহিৰ ভাতৃৰ সৈতে দেখুওৱা আমনিদায়ক ছিকুৱেন্স ইত্যাদিৰ বাবে) দৰ্শকক চুব পৰা স্তৰৰ নহ'ল। 


(লিখি আছোঁ)

মন্তব্যসমূহ

Other posts

চিনেবোদ্ধা, চিনেযোদ্ধা আৰু অসমীয়া 'চিনেমা নোচোৱা' সীমান্ত শেখৰ /২

উৎপল বৰপূজাৰী,জাহ্নু বৰুৱা, বিতোপন বৰবৰা, যদুমনি দত্ত, ৰীমা দাসক অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ (বিত্ত আৰু উন্নয়ন) নিগম পৰিসীমিতৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্ব দিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি? উৎপল বৰপূজাৰী,জাহ্নু বৰুৱা, বিতোপন বৰবৰা, যদুমনি দত্ত, ৰীমা দাসক অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ (বিত্ত আৰু উন্নয়ন) নিগম পৰিসীমিতৰ অধ্যক্ষৰ দায়িত্ব দিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি? ৰাজ্যৰ লগতে দেশ-বিদেশৰ চিনেমাৰ অনুভৱ থকা এই নাম কেইটা উদাহৰণ মাত্ৰ। 'চিনেমা' জনা ( নিৰ্মাণ, বজাৰ, মহোৎসৱ ইত্যাদিৰ দখল থকা) লোকৰ আকাল অসমত আছে বুলি নাভাবো। এই কথা স্পষ্ট 'অসমীয়া চিনেমা'ৰ 'উন্নয়ন'ৰ বাবে অসমীয়া চিনেমাৰ লগতে 'দেশ-বিদেশৰ চিনেমা' জানিব লগিব। অধ্যয়ণ কৰিব লাগিব অধ্যক্ষ গৰাকীয়ে।  ( যদি অধ্যক্ষ গৰাকীৰ কাম কেৱল চহী কৰা, তেতিয়া হ'লে বেলেগ কথা! তেতিয়া আমি জানিব বিছাৰিম-- অধ্যক্ষ গৰাকীয়ে কাৰ নিৰ্দেশত চহী কৰে?) চৰ্চ হৈছে --অধ্যক্ষৰ আসনত বহুওৱা সীমান্ত শেখৰে কোনোবা ইণ্টাৰভিউত হেনো কৈছিল অসমীয়া চিনেমা নাচাওঁ বুলি! যদি এয়া সত্য, স্বাভাবিকতে কব লাগিব --অসমীয়া চিনেমা নোচোৱা অধ্যক্ষ এগৰাকীৰ নেতৃত্বত অসমীয়া চিনেমাৰ উত...

ভূপেন হাজৰিকা, চিনেমা আৰু চিনেমাৰ জাল /৯

Bhupen Hazarika "এৰা বাটৰ সুৰ"-এ চিনে অভিজ্ঞতা দিলে ভূপেন হাজৰিকাক। চিত্ৰৰসিকে ভাল পালে, চিনেমা আলোচকেও প্ৰশংসা কৰিলে-- সেয়াই আছিল প্ৰথম চিনেকৰ্মৰ সুখ। দুখ-- ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাৰ "সুখ" আশা কৰিছিল, নাপালে। নপোৱাৰ বাবে আছৰিত হৈছিল, চিনেমা খনৰ দৰ্শক হোৱা চিনেমা আলোচক সকলো। কলিকতাৰ আলোচক সকলৰ ওচৰত ভৃপেন হাজৰিকাই নিজৰ মনৰ চিনেসুখ প্ৰকাশ কৰিছিল এনেদৰে-- "ছবি ভাল পোৱা সকলে ভাল পাইছে, আপোনালোকে ভাল পাইছে। আপোনালোকৰ ভাল পোৱাই মোৰ সুখ বঢ়াইছে। আৰু ছবি কৰিবলৈ সাহস দিছে। আৰু ছবি কৰিম। 'এৰা বাটৰ সুৰ'ৰ দৰে নহয়, কিছু বেলেগ। 'এৰা বাটৰ সুৰ'-এ শিকালে, যি শিকালে সেই খিনিৰে বেলেগ কৰিম।" (উৎস: চিত্ৰবাণী, সম্পাদক: গৌৰ চট্টোপধ্যায়) প্ৰথম পৰিচালনাৰ প্ৰায় ৪ বছৰ পাছত হাতত ল'লে দ্বিতীয় খন অসমীয়া চিনেমাৰ কাম। ("মোৰ মগজুত খেলালে, মই এখন অসমীয়া ছবি কৰিম। কিন্তু মই কিন্তু নলওঁ। 'এৰাবাটৰ সুৰখন পৰীক্ষামূলক আছিল, কাহিনী নাছিল। গতিশীল সমূহ এটাই বুটলি লোৱা অভিজ্ঞতাখিনিয়েই 'এৰাবাটৰ সুৰ। এইবাৰ মই ক্লাছিক বস্তু, এটা লোৱাৰ কথা ভাবিলোঁ, যিটো গাঁৱ...

The Seventh String

" The Seventh String by: Utpal Mena "The Seventh String" (দ্যা চেভেন্থ ষ্ট্ৰিং) --নাট্যকৰ্মী বাহাৰুল ইছলামৰ চিনেকৰ্ম। চিনেমা খনৰ লেখক বৰ্ষা বাহাৰ। নাট্যকৰ্মী বাহাৰুল ইছলামৰ তনয়া বৰ্ষা বাহাৰে ইংৰাজিত লিখা এটা চুটি গল্প চিনেমা খনৰ শিপা। --চিনেমা খনত লেখক বৰ্ষা বাহাৰ এটা "চৰিত্ৰ'লৈ ৰূপান্তৰ হৈছে, যিটো "চৰিত্ৰ" (নিষ্ঠা কাশ্যপ) চিনেমা খনৰ মূল বিন্দু, যিটো বিন্দুৰ সৰল ৰৈখিক গতিয়ে আকাৰ দিছে এটা কাহিনীৰ। "বাস্তৱবাদ"ৰ ওচৰৰ কাহিনী, বাস্তৱ অভিনয় (realistic acting) -ৰে নিৰ্মাণ কৰা ৰূপালী গল্পৰ। শীৰ্ষ বিন্দু (climax)-ৰ পৰা গতি কৰিছে নিষ্ঠা কাশ্যপ বিন্দুটো। নিষ্ঠাই মৃত্যু বিচাৰিছে। হাতৰ শিৰা কাটি চৰম সিদ্ধান্ত লোৱাৰ চেষ্টা নিষ্ঠাৰ। এই প্ৰথম বিন্দুটো পৰিচালকে ঠিয় কৰাইছে কেমেৰাৰ ভাষাৰে। কাট কাট-- কেইটা মান শ্বটেৰে। চিনেমেটিক কাৰবাৰত --উত্তেজনা। দৰ্শকক ভাবিবলৈ সময় দিয়া নাই। উত্তেজনাৰ মাজত সোমাবলৈ বাধ্য-- দৰ্শক। আৰু যেতিয়া দৰ্শক উত্তেজনাৰ পৰা মুক্ত হৈছে কাহিনীয়ে আকাৰ লৈ গতি কৰিছে। কাহিনীয়ে দৰ্শকক বন্দী কৰিছে। --ৰূপালী গল্পটো আৰম্ভ হৈছে মুম্বাইত। লো...

গীতটো আৰু এবাৰ শুনাবানে?

assamese singer by: Utpal Mena মহাশ্বেতাই গাইছিল-- "অস্ত আকাশৰে সপোন ৰহণ সানি ক্লান্ত লুইতৰে হেঙুলীয়া পানী। বৈয়ে যায়, বৈয়ে যায়, বৈয়ে যায়..." মঞ্চলৈ উঠি আহিয়ে স্বনামধন্য ভাৰতীয় সৰোদবাদক তথা শাস্ত্রীয় সঙ্গীতজ্ঞ আমজাদ আলী খানে কৈছিল, মহাশ্বেতা গীতটো আৰু এবাৰ শুনাবানে? শুনাইছিল। তন্ময় হৈ শুনিছিল সংগীত নক্ষত্ৰই। ২৪ ছেপ্টেম্বৰ। নতুন দিল্লীৰ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ ভৱনত মোৰ ভূপেন হাজৰিকা প্ৰকল্পৰ দ্বিতীয় খণ্ড "Bhupen Hazarika Volume II"  উন্মোচন কৰিছিল সংগীত নক্ষত্ৰ আমজাদ আলী খানে। এই অনুষ্ঠান মুকলি কৰা হৈছিল মহাশ্বেতাই গোৱা "ভূপেন্দ্ৰ সংগীত"টোৰে।  এই যে গীতটো গাইছিল তাৰ আগলৈকে মহাশ্বেতা নামৰ গায়িকা গৰাকীক আমিয়ো জনা নাছিলোঁ। শুনিছিলো মাত্ৰ। ইউটিউবত। কিন্তু ইমান সুন্দৰ সাংগীতিক অনুভৱ কৰা নাছিলোঁ, মঞ্চত "অস্ত আকাশৰে সপোন..." শুনাৰ আগলৈকে। ১৯৫৮ চনতে সুধাকণ্ঠই শব্দ-সুৰেৰে ৰচনা কৰা এই গীতত আকৌ এবাৰ অনুভৱ কৰিছিলোঁ "লুইতৰ অস্ত ৰবিৰ সৌন্দৰ্য", "দুয়ো পাৰে কত মানুহ, কত যে ইতিহাস", "জীৱনৰে দিগন্ত অপাৰ" ইত্যাদি। পাছত মহাশ্বেতাক সুধিছিলোঁ--...