সরাসরি প্রধান সামগ্রীতে চলে যান

সংগীতৰ মানুহ/৩

'ঘন বৰষুণ পিছল মাটি

লাহে লাহে দিবা পাৱ

আজিহে নন্দ ঘৰে যাওঁ...' 

৪০ৰ দশকৰ কামৰূপী লোকগীত। এই গীতটোৰ বাবেই আজিৰ তাৰিখতো চৰ্চাৰ বিষয় যোগেশ চন্দ্র ভৰালী। কামৰূপী লোক-সংগীতৰ ওজা ভৰালীয়ে গোৱা এই গীতটোৰ 'সুৰ' সেই সময়তে হিন্দী চিনেমা 'মাদাৰ ইণ্ডিয়া'ত ব্যৱহাৰ কৰিছিল নৌশাদে-- 'দুখ ভৰে দিন বিতেৰে ভায়া অৰ সুখ আয়োৰে...'ত। এই 'দোষ'ৰ বাবে চিনেমাৰ প্ৰযোজক পক্ষই ক্ষমা বিচাৰি পত্ৰ দিছিল।

১৯১০ চনৰ ২৭ আগষ্টত বৰপেটাৰ কুমাৰহাটীত জন্মগ্রহণ কৰা যোগেশ চন্দ্ৰ ভৰালী বৰপেটাত পৰম্পৰাগতভাৱে মৃৎশিল্পৰ মাজত শৈশৱৰ দিন আগবঢ়াই নিছিল। মৃৎশিল্প কৰ্মৰ লগতে শিল্পী গৰাকীৰ পিতৃয়ে বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বৰপেটাত বিবাহ অনুষ্ঠান উপলক্ষে ৰীতি-নীতিৰে অনুষ্ঠিত হোৱা ‘বৈঠকী’ৰ সংগীতৰ দলত অংশ লৈছিল। বৈঠকীত শুনা থলুৱা লোক-সংগীতৰ সুৰে আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু সংগীতৰ মাজত সোমাই পৰিছিল যোগেশ চন্দ্ৰ ভৰালী নামৰ কিশোৰ গৰাকী। আৰু গাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ডোতৰা, একতাৰা, খুঞ্জুৰী, ধুলুক আদিও বজাইছিল। --এনেদৰেই সংগীত যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল। সময়ত বৰপেটাৰ খৰ্গেশ্বৰ বায়নৰ ওচৰত শিক্ষা লৈ সংগীতৰ বহল পৃথিৱীখনত খোজ দিছিল। সাহস দিছিল বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা, শচীন দেৱবৰ্মন আদিয়ে। 

--এই খিনিতে উল্লেখ কৰিব পাৰি যে সেই সময়ত বৰপেটা জল পৰিবহণৰ দ্বাৰা পূব-বংগৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। ব্যৱসায় চলিছিল, সেই বাটে। ব্যৱসায়ৰ লগতে সংস্কৃতিৰো আদান-প্ৰদান হৈছিল। আৰু বৰপেটাৰ চহকী পৰম্পৰাগত সংগীতে বংগক চুইছিল। এয়া আছিল যোগেশ চন্দ্ৰ ভৰালীৰ 'সংগীত কেৰিয়াৰ'ৰ বাবে ইতিবাচক দিশ। এই 'ইতিবাচক বাটে' গৈ ১৯৩৫ চনত সংগীত শিল্পীগৰাকীয়ে বলীউডৰ বিখ্যাত সংগীত পৰিচালক এছ ডি বৰ্মনৰ লগত ভাটিয়ালি গীতত দোতাঁৰা সংগত কৰিছিল। তাৰ পাছতেই কলকাতাৰ মেগা ফোন কোম্পানীৰ পৰিচালক ভীষ্মদেৱ চেটার্জীয়ে 'দেহাৰ ভৰসা নাই...' গীতটো বাণীবদ্ধ কৰাইছিল। এইটোৱে আছিল শিল্পীগৰাকীৰ বাণীবদ্ধ হোৱা প্ৰথম গীত। ইয়াৰ পিছতে বাণীবদ্ধ হয় 'ঘন বাৰিষাৰ...', 'টৌ দেখি হালি পৰে...', 'ভৰ দুপৰ বেলায় মোৰ পৰিল ৰান্ধনৰ পাল...', 'মেঘে কৰি অন্ধকাৰ... কে ধৰি ভালেমান গীত। কামৰূপী লোকগীত, লোকগীতৰ সুৰক উৰ্বৰ কৰা এইগৰাকী শিল্পীৰ মৃত্যু হয় ১৯৮৯।


মন্তব্যসমূহ

এই ব্লগটি থেকে জনপ্রিয় পোস্টগুলি

চিনেমাৰ জুবিন

জুবিন গাৰ্গ অভিনেতা নাছিল। "অভিনেতা জুবিন" নিৰ্মাণ কৰিছিল বা নিৰ্মাণ কৰাইছিল। "গায়ক ইমেজ"ৰ পৰা "নায়ক ইমেজ"ৰ মাজত বন্দী হব পাৰিছিল "মনযায়"ত। এম মণিৰামৰ পৰিচালনাৰে নিৰ্মান কৰা অসমীয়া চিনেমা "মনযায়"ত মানৱৰ চৰিত্ৰত দৰ্শকে, চিত্ৰৰসিকে গ্ৰহণ কৰিছে। চিনেমা খন চিত্ৰগৃহলৈ আহিছিল ২০০৮ চনত। বিশ্লেষণ কৰিলে স্পষ্ট হয়-- মানৱ কিন্তু "জুবিন"ৰ পৰা মুক্ত নাছিল। মানৱে কথা কৈছিল (সংলাপ প্ৰক্ষেপন কৰিছিল) জুবিনৰ দৰে। চেহেৰা-শৰীৰ ভাষাতো মানৱ "জুবিন"ৰ পৰা মুক্ত নহয়। তথাপি চিত্ৰৰসিকে জুবিনৰ অভিনয় গ্ৰহণ কৰিছে। মুনিন বৰুৱাৰ "দীনবন্ধু" (২০০৪)-ৰ বিপুলকো দৰ্শকে গ্ৰহণ কৰিছে। চৰিত্ৰ দুটাৰ মাজত দূৰত্ব অতি কম। কিন্তু বিপুলতকৈ মানৱ বেছি উজ্বল। "চৰিত্ৰ" দুটাক চিত্ৰৰসিকে ইতিবাচক সহাৰি দিয়াৰ প্ৰাথমিক কাৰণ-- cinematic acting, যাক আমি বাস্তবিক অভিনয় (realistic acting) বুলিব পাৰোঁ। আমাৰ ধাৰণা-- জুবিনে সততে (যদিওবা চিনেমা পৰিচিলকৰ মাধ্যম) "জুবিন"ৰ মাজতে থাকি "চৰিত্ৰ"ক গতি দিয়ে বা পৰিচালকক চৰিত্ৰ নিৰ্মাণত স...

নৈ কথা | চিনেচৰ্চা

‘নৈ কথা’ এখন অসমীয়া চিনেমা। ড° পঙ্কজ বৰাৰ পৰিচালনা। চিনেমা খনৰ কাহিনী ৰেখাৰ মূল বিন্দু এজন মাচুৱৈ। নাম-- তিলেশ্বৰ, তিলো। নৈপৰীয়া তিলোৰ চালিকা শক্তি, সংসাৰ চলোৱাৰ শক্তি নৈ খনত থকা মাছ কেইটা। তিলোৰ বাবে সমস্যা-- নৈ খনত মাছ কমি আহিছে। আৰু দিনটোৰ পৰিশ্ৰমৰ মূৰকত পোৱা মাছ কেইটাত উচিৎ দাম নিদয়ে, গ্ৰাহকে আগ্ৰহ নেদেখুৱাই।  [বিপৰীতে গ্ৰাহকৰ-- চালানী মাছ, ব্ৰইলাৰ মুৰ্গী প্ৰতিহে! পৰিচালকে কেমেৰাৰ ফ্ৰেমত একেলগে তিলোৰ স্থানীয় নৈৰ মাছৰ, চালানী মাছৰ, ব্ৰইলাৰ মুৰ্গীৰ "দোকান" তিনিখন ৰাখিছে। দেখুৱাইছে-- চালানী মাছৰ, ব্ৰইলাৰ মুৰ্গীৰ নিৰ্দিষ্ট দাম দিবলৈ ক্ৰেতাই আপত্তি নকৰে, বিপৰীতে তিলোৰ সৈতে কিমান যে দৰ-দাম কেন্দ্ৰিক কথা! চিত্ৰায়ণ--  বাস্তৱিক। পৰিপাটি-- কেমেৰাৰ ভাষা প্ৰয়োগ, যিমান প্ৰয়োজন সিমান সাহিত্যৰ ভাষা ব্যৱহাৰ।]  তিলোৰ ঘৰ নচলে! দুই এমা ডিমা সন্তান আৰু পত্নী বাসন্তীক লৈ তিলোৰ সংসাৰ। প্ৰয়োজনীয় দৈনন্দিন সামগ্ৰী আনোতে আনোতে মহাজনৰ দোকানত "বাকী" বাঢ়ি গৈ আছে।  তিলো হ'তৰ  সমস্যা [সমস্যা কেৱল তিলোৰ নহয়, নৈ পৰীয়া মাচুৱৈৰ। এই দিশটো পৰিচালক পৰিপাটিকৈ স্পষ্ট কৰিছে, কাহিনীৰ গতি...

হেৰোৱা ছন্দ | পূৰ্বালোকন

আৰু এখন চিনেমা-- জাহ্নু বৰুৱাৰ। আৰু এটা গীত-- ইবচন লাল বৰুৱাৰ। কথা-সুৰ-সংগীত ইবচন লাল বৰুৱাৰ।  " দামি গহনা পিন্ধি হাঁহিছা  হাঁহিটিয়েই চোন এটি গহনা  গহনা বুলি ধাতু কিনিছা  কিনিব জানো হাঁহি পাৰিবা পাৰা যদি সুৰ তুমি ঢালিবা  ঢালি গভীৰৰ সঁচা তৰঙ্গ  অঙ্গ ভেদি গান কঁপিব  কঁপি উঠিব হেৰোৱা ছন্দ..." চিনেমাৰ গীত।  চিনেমাৰ নাম: হেৰোৱা ছন্দ।  জাহ্নু বৰুৱাৰ চিনেমা। (জাহ্নু বৰুৱাৰ চিনেমা মানেই মনত ৰৈ যোৱা চিনে-চিন্তা, চুই যোৱা চিনে-সৌন্দৰ্য।) জাহ্নু বৰুৱাৰ বাবে ইয়াৰ পূৰ্বে ইবচন লাল বৰুৱাই নিৰ্মাণ কৰিছিল (নিজৰ কথা, সুৰেৰে) -- "বিষুৱ ৰেখা নাপাওঁ দেখা ভৰিৰ তলত দুখন ধৰা এখন আকাশ আকাশ ফালি মেঘৰ বিবাদ… মোৰ ভগা খিৰিকী পোহৰ দিয়া খিৰিকী মোৰ ভগা খিৰিকী দুৱাৰ খোলা খিৰিকী …" (চিনেমা : ভগা খিৰিকী) পূৰ্বৰ গীতটোৰ দৰে "হেৰোৱা ছন্দ"ৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা গীতটোও চিনে-সৌন্দৰ্যৰে ভৰপূৰ, আমাৰ অনুভৱত। আমাৰ ধাৰণাত গীতটোৰ কথা-সুৰ, গায়কীত চিনেমা খনৰ "কাহিনী" আছে, বিষয়-বস্তু আছে। গীতটোত ব্যৱহাৰ কৰিছে ঊষা উত্থুপ আৰু অনিন্দিতা পলৰ কণ্ঠ। সম্ভৱতঃ ৰূপালী গল্পটোৰ মূল ...